Het publiek als netwerk
En wat is journalistiek zonder de website als drager?
Het publiek moet in het middelpunt van de journalistiek komen te staan. In De Nieuwe Lezer leg ik uit hoe iedereen op een redactie hier aan bij kan dragen.
“Fundamentally, people will use media that help them be who they want to be, do what they want to do, and showcase a version of who they are and of what they do that they like. “
- Rasmus Kleis Nielsen
Heb je vragen, opmerkingen of aanvullingen over of op deze nieuwsbrief? Mail!
Het waren weken waarin ‘We Didn’t Start The Fire’ door huize Van Oostvoorn schalde. De verkiezing van Donald Trump galmde nog na toen in Amsterdam twee nachten op rij gewelddadigheden plaatsvonden. Tot aan de andere kant van de Atlantische Oceaan voelden mensen de drang om te reageren op de gebeurtenissen, zonder precies te weten wat er was gebeurd.
Ik ben geboren en getogen in Amsterdam, en ik herinner me de moord op Theo van Gogh nog goed. Hij woonde bij ons om de hoek, en de moord vond plaats in de buurt. Zelfs als 12-jarige voelde je de heftigheid van die gebeurtenis. Ik was te jong om volledig te begrijpen wat er speelde, maar de reacties van de volwassenen staan me nog scherp bij. Er werden zalvende woorden gesproken en bijeenkomsten georganiseerd. Veel mensen deden hun best om samen sterker uit de situatie te komen. Als ik daarop terugkijk, gaf dat me een geruststellend gevoel: iets verschrikkelijks gebeurt, maar we proberen gezamenlijk een betere wereld te bouwen.
Tegenwoordig lijkt die volwassen benadering ver te zoeken. In plaats daarvan zijn mensen vooral bezig met wie het hardst kan schreeuwen en oordelen. In Den Haag wordt de angst voor ‘de ander’ vakkundig gebruikt om politieke agenda’s te realiseren en onze samenleving verder te verdelen. Gelukkig hebben we in Amsterdam burgemeester Femke Halsema, die als een baken van rust en verbinding probeert de stad weer op koers te brengen. Ik hoop dat meer politici haar voorbeeld volgen.
Aandacht voor andere makers
Veel is er al gezegd en geschreven over de verslaggeving rondom de onrust in de stad. Wat mij vooral opviel, is dat een 16-jarige YouTuber de situatie beter wist vast te leggen dan veel gevestigde redacties. Dit illustreert hoe succesvol content creators op sociale media zijn geworden, iets waar journalisten meer aandacht aan zouden moeten besteden. Makers voor andere platforms werden lang gezien als hobbyisten, maar hun bereik en invloed overschaduwen inmiddels journalistieke producties. Dit vraagt om een nieuwe manier van denken binnen nieuwsorganisaties.
Over dit onderwerp schreef journalist en blogger Adam Tinworth een uitstekende nieuwsbrief, getiteld ‘Listening is greater than talking in journalism’. Hij maakte een interessant punt over rijke eigenaren van mediabedrijven: “You serve who pays you, and if your ultimate paymaster is a billionaire, at some point your interest and his will diverge.” Maar nog treffender vond ik de volgende passage:
"The current state of journalism often feels like an existential fight for financial survival. And that can blind us to how badly broken the relationship between the profession and the average person is. They never meet journalists, they never talk to journalists, so why would they care about them? And, critically, why would they trust them? How easy it is for unscrupulous politicians to sow distrust when they see the politicians more frequently than the journalists."
The new wave of media influencers, podcasters, and personalities has based their success on a mixture of relatability and aspiration, and there’s enough micro-influencers around that most people know someone on that scale. Hardly any people can say that about journalists.”
Redacties blijven vaak in een zendmodus hangen: wij maken verhalen, jullie mogen ze lezen, luisteren of bekijken. Maar dat past niet in het huidige sociale media-ecosysteem. Die verhoudingen verschuiven al zeker twintig jaar, en toch lijkt het kwartje maar niet te vallen. Bedrijven en politici begrijpen juist uitstekend hoe ze informatieuitwisseling kunnen inzetten voor hun commerciële of politieke gewin.
Publieken als netwerk
Om meer grip te krijgen op de relatie tussen nieuwsorganisaties en hun publiek stel ik voor dat we denken in termen van netwerken. Nieuwsorganisaties zouden zichzelf kunnen positioneren binnen een soort zenuwstelsel, waarin zij verbindingen hebben met zowel nieuwsconsumenten als niet-consumenten. Ook andere actoren, zoals influencers, politici en andere zenders en ontvangers, maken deel uit van dat netwerk.
De term ‘networked audience’ werd in de jaren ’10 geïntroduceerd om nieuwe manieren van informatie-uitwisseling te beschrijven. Toch lijken nieuwsorganisaties zich vaak buiten dit netwerk te plaatsen. Ze investeren niet genoeg in journalistiek op sociale media, focussen zich op hun eigen platforms en hanteren de view from nowhere. Je kunt dat verklaren door gebrek aan zakelijk belang dat de uitgevers hebben in de platforms maar zo prijzen ze zichzelf uit de markt. De waarde van informatie blijft groot, maar die moet wel passen binnen de omgeving waarin het publiek zich bevindt.
Zonder website
Een vraag die redacties zichzelf zouden moeten stellen, is: hoe ziet onze journalistiek eruit zonder onze website? Alsof de website de volgende drager (net als papier, de radio of lineaire tv) is waarvan (deels) afscheid genomen moet worden. Hoe kunnen we dan waarde bieden en aansluiting vinden bij het publiek?
De journalistieke sector liep altijd voorop in het brengen van informatie via nieuwe technologieën als tv en radio destijds, maar is blijven steken bij het internet. Een duurzaam model vinden voor sociale media is ingewikkeld, zeker als andere bedrijven de regels bepalen.
En misschien moet het dan allemaal via sociale platformen, ik weet het ook nog niet maar er moet wel hard nagedacht gaan worden over de plek die de journalistiek wil hebben over 10 jaar en wat dan precies de beste manier om dat te doen is. En ik denk niet dat het antwoord is: lange stukken tekst achter een betaalmuur zetten, maar ik laat me graag verrassen.
Na mijn avontuur bij C.Tru en Mediahuis ben ik mij aan het oriënteren op volgende stappen in mijn carrière en ik heb de afgelopen weken ontzettende leuke gesprekken gevoerd over een duurzame journalistieke toekomst. Dus, ik herhaal hier de uitnodiging nogmaals: vind je het leuk om een keer te sparren over de toekomst van de journalistiek? Stuur me dan een berichtje!
Vorige edities van De Nieuwe Lezer
👉🏻 Verbindingen maken boven gelijk hebben