Hoe je een creatieve cultuur creëert op de redactie
Met tips van Lucy Küng
Het publiek moet in het middelpunt van de journalistiek komen te staan. In De Nieuwe Lezer leg ik uit hoe iedereen op een redactie hier aan bij kan dragen.
“Fundamentally, people will use media that help them be who they want to be, do what they want to do, and showcase a version of who they are and of what they do that they like.”
- Rasmus Kleis Nielsen
De laatste nieuwsbrief van vorig jaar sloot ik af met de oproep om dit jaar vervelende vragen te stellen. Managing up, zou je het kunnen noemen. Hoewel ik dat zeer aanmoedig, is dat wellicht niet in iedere organisatie of situatie even makkelijk om je baas het vuur aan de schenen te leggen. Niet alle leidinggevenden staan open voor zulke feedback of misschien heb je het idee dat je niet kundig genoeg bent (terwijl je dat waarschijnlijk wel bent!). Gelukkig is het niet het enige wat je kunt doen om innovaties op redacties te versnellen.
Creativiteit
Een van de belangrijkste ingrediënten van innovatie is creativiteit. Alleen wordt datsoms gezien als iets dat in de lucht hangt, iets dat mensen (met elkaar) hebben of niet, of een toevallige samenloop van omstandigheden. Gelukkig is dat niet zo. In haar boek ‘Strategic Management in the Media’ wijdt Lucy Küng een hoofdstuk aan ‘Creativity and Innovation’. Het boek is een must-read voor iedereen die de journalistiek wil vernieuwen, omdat Küng processen beschrijft die innovatie dwarsliggen en kunnen bevorderen. En er zitten veel goede praktijkvoorbeelden in.
In de introductie onderstreept Küng het strategisch belang van creativiteit:
“(…) it differentiates a media company from its competitors and makes it stand out in a crowded market. And, as technology evolves the need for creativity is permeating more dimensions of media activity; it is necessary not simply to ensure a constant stream of successful products within established formats, but also to create new ways of telling stories and engaging audiences, and to create new products, work processes, ways of organising work and business models.”
Kortom, creativiteit is onmisbaar voor media organisaties om te overleven, niet alleen om in te spelen op technologische ontwikkelingen maar ook om nieuwe vertelvormen te vinden en goede relaties met het publiek te creëren. Maar waar hebben we het dan precies over als we spreken over creativiteit en innovatie?
“Creativity refers to the process of coming up with new ideas or finding new ways to look at things. Innovation refers to the process of taking those creative ideas and turning them into something that is valuable and useful.”
De termen worden vaak door elkaar gebruikt, maar het is belangrijk om dit uit elkaar te trekken, want sommige mensen zijn beter in ideeën verzinnen en anderen zijn beter in het vertalen naar de praktijk. In je team heb je idealiter allebei, of als je projecten in je eentje uitvoert, is het van belang om je bewust te zijn van waar je kracht ligt en waar je hulp of ondersteuning nodig hebt.
Sociale omgeving
Terug naar creativiteit: volgens Küng is er een sterke samenhang tussen de kans dat nieuwe ideeën ontstaan en zich kunnen ontwikkelen en de sociale omgeving van een organisatie. Dit is wat vaak gezien wordt als iets dat toevallig wel of niet aanwezig is, maar er zijn heel concrete componenten nodig om creativiteit mogelijk te maken:
- Relevante, creatieve vaardigheden: het vermogen om creatief te denken en alternatieven te genereren. Dat laatste is cruciaal: mensen die toegang hebben tot veel potentiële, relevante ideeën, zijn eerder geneigd om verbanden te leggen die tot creatieve inzichten kunnen leiden. De vaardigheden zijn onder meer het loslaten van vastgeroeste denkpatronen, het openhouden van opties, het uitstellen van oordelen en het over grenzen van domeinen heen kijken om tot nieuwe oplossingen te komen.
- Expertise: diepgaande inhoudelijke kennis van het vakgebied, gecombineerd met ervaring in het ontwikkelen van nieuwe oplossingen binnen datzelfde veld.
- Intrinsieke motivatie: mensen moeten gemotiveerd zijn om taken uit te voeren omdat zij deze op zichzelf plezierig en betekenisvol vinden, en niet uitsluitend vanwege een hoger, extern doel. Intrinsieke motivatie is essentieel voor creativiteit, omdat zij nieuwsgierigheid stimuleert en mensen aanmoedigt om te experimenteren en af te wijken van gevestigde werkwijzen. Externe motivatie, zoals deadlines, beoordelingen, competitie en bonussen, kan creativiteit juist ondermijnen, doordat zij een tunnelvisie bevordert en mogelijke nieuwe oplossingen buiten beeld laat raken.
Nu zijn redacties omgevingen waar kundige mensen werken die creatief kunnen denken, die doorgaans intrinsiek gemotiveerd zijn om hun werk te doen. Toch levert creatief werk doen in creatieve organisaties specifieke uitdagingen op, schrijft Küng. Zo sluiten de expertise van creatieven en de kennis van het management niet altijd op elkaar aan, wat kan leiden tot misverstanden.
Daarnaast vereist het goed leiderschap: leiderschap dat ruimte schept zonder veel te sturen, want er zijn vaak 101 creatieve oplossingen voor uitdagingen. Verder levert de intrinsieke motivatie ook een uitdaging op, omdat mensen minder bereid zijn om compromissen te sluiten. Kortom, het is geen individueel probleem maar een organisatie probleem.
Invloed uitoefenen
Goed, dit is een hoop theorie en misschien wat hoog over, maar het belangrijkste om hier te onthouden is dat de mate van creativiteit in een organisatie deels afhankelijk is van de sociale omgeving op een redactie. En daar kun je ook als individu invloed op uitoefenen.
Culturen worden bepaald door gedrag, dus als je de cultuur van een plek wil aanpassen, kun je beginnen met dingen anders aan te pakken. Neem bijvoorbeeld toegang tot relevante ideeën: deel voorbeelden en artikelen over journalistieke innovatie met je collega’s (bij NRC bestookte ik mensen via Slack met linkjes) of nodig wetenschappers en onderzoekers uit om te spreken over hun onderzoeken. Om mensen aan te moedigen om te experimenteren en van onzekerheden in dat proces kun je ze deelgenoot maken van jouw werkproces, en de lessen die je leerde van fouten tijdens het proces. En: wees genereus met complimenten op elkaars werk en erkenning van ieders accomplishments.
Ook kan het helpen om medestanders te zoeken. Verandering begint vaak niet met een groot besluit, maar met een paar mensen die elkaar weten te vinden. Op iedere redactie lopen er wel een paar creatieve voorlopers rond die je voor je innovatie plannen kunt winnen. En als je dan die scherpe vragen wil stellen, sta je in ieder geval niet alleen.
Vorige edities van De Nieuwe Lezer
▪️ Hoe journalistiek autoritaire macht normaliseert